LEEV! - ondersteunings­zoeker Bewegen & Voeding

Leertraject 'De Krachten Gebundeld voor Gezond Leven!'

Dit programma richt zich op de zorgprofessional en is enkelvoudig. Begeleiders volgen het leertraject ter bevordering van de kennis op het gebied van gezond leven.

Randvoorwaarden

• Deze interventie duurt ca. 14 uur per begeleider en bestaat uit 4 cursusbijeenkomsten van 2 uur per keer (in te plannen met tussenposen van 3 weken en een boostersessie na 6 maanden). Bij het leertraject hoort een e-learning.
• 2 trainers (17,5 uur per trainer incl. voorbereiding); bijvoorbeeld een gedragswetenschapper, bewegingsagoog, fysiotherapeut, diëtist of iemand die ervaring heeft met het geven van trainingen. Er kan ook een externe trainer worden ingezet. Minimale opleiding en competenties trainers: minimaal hbo-niveau, minimaal één trainer met kennis over leefstijl, minimaal één ervaren trainer, in staat zijn tot motiveren en inspireren, (leer)processen kunnen bewaken, didactische vaardigheden (o.a. presenteren), flexibiliteit en creativiteit.
• Alle onderdelen van de cursus zijn een vereiste en moeten door minstens 50% van het team gevolgd/uitgevoerd worden.
• Voor het geven van de bijeenkomsten:
  • Locatie voor bijeenkomsten.
  • Beamer en scherm voor presenteren PowerPoint (eventueel laptop voor projectie).
  • Eventueel blanco A4tjes voor naambordjes.
  • Schrijfpapier, flip-over of whiteboard en stiften.

Doelgroep

Groepstraining in groepen van maximaal 8 begeleiders. Deze interventie is geschikt bevonden voor wonen en dagbesteding. Twee trainers voeren het leertraject uit, bij voorkeur trainers die betrokken zijn bij het team van begeleiders. De trainers kunnen afwisselend de rol van procesbewaker op zich nemen.

Dit leertraject is geschikt bevonden voor begeleiders van volwassenen met een matige, ernstige tot zeer ernstige verstandelijke beperking. Begeleiders vanuit een team volgen een leertraject uitgevoerd door twee trainers.

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook geschikt is voor begeleiders van personen met een lichte verstandelijke beperking.

Doel leertraject

Dit is een leertraject dat gericht is op leefstijlondersteuning en gedragsverandering.

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk invloed heeft op de doelen ontspanning, alertheid, obstipatie voorkomen of verhelpen, mentaal welbevinden, autonomie, functionele mogelijkheden, hart- en vaat functioneren, kracht, uithoudingsvermogen, balans, lichaamssamenstelling (BMI/vetpercentage), motorische ontwikkeling, houdingsverbetering, plezier/ervaring, afname gedragsproblematiek, ademhaling/zuurstof bij de cliënt en het leren van GVT's (GedragsVeranderingsTechnieken) bij het cliëntsysteem.

Omschrijving leertraject

Het leertraject 'De Krachten Gebundeld voor Gezond Leven!' is bedoeld voor begeleiders die kennis willen opdoen over het ondersteunen van voldoende bewegen en gezonde voeding. Het leertraject bestaat uit een op individuele behoeften afgestemde combinatie van verschillende leerinterventies gericht op leefstijlondersteuning en gedragsverandering. Het bestaat uit een e-learning en een train-de-trainer handleiding voor het geven van cursusbijeenkomsten, toepassingsopdrachten en job-aids (= praktijk hulpmiddelen om in de dagelijkse begeleiding in te zetten).

• Het leertraject sluit aan op de praktijkvragen die er binnen het team spelen met betrekking tot voeding en beweging.
• Samenwerking binnen het team van begeleiders staat centraal.
• De bijeenkomsten zijn erop gericht om de eerste stappen te zetten naar verandering in de dagelijkse praktijk.
• Het leertraject richt zich op blijvende aandacht voor leefstijl binnen het team.

Deze interventie duurt ca. 14 uur per begeleider en bestaat uit 4 teambijeenkomsten van 2 uur per keer (in te plannen met tussenpozen van 3 weken en een boostersessie na 6 maanden). Bij het leertraject hoort een e-learning.

Een uitgebreide omschrijving is te vinden in de bijlage.

Praktische tips

-

Meer informatie

Meer informatie is hier te vinden: De Krachten Gebundeld - Ondersteunen gezonde leefstijl

Deze interventie is wetenschappelijk getoetst en effectief bevonden op niveau 'theoretisch onderbouwd'. Dit is niveau 2/4 op de effectladder.

Het artikel waarop deze interventie gebaseerd is, staat hieronder:

Overwijk, A., Hilgenkamp, T., Van Der Schans, C. P., Krijnen, W. P., Anrooij, K. V., Van Der Putten, A., & Waninge, A. (2022). Implementation of a program to support direct support professionals to promote a healthy lifestyle for people with moderate to profound intellectual disabilities. BMC Health Services Research, 22(1). https://doi.org/10.1186/s12913-021-07389-x

 

Training 'Gedragsverandering Richting Gezonder Leven'

 

Randvoorwaarden

• Cursusruimte met groot scherm en beamer, aangezien de training online is.
• Volg de training in teamverband en zorg dat je als team tijdens de training niet gestoord kan worden.
• Volg de training wanneer er rust en ruimte is binnen de organisatie om met leefstijl en gedragsverandering aan de slag te gaan. Wanneer er andere grote projecten of veranderingen gaande zijn, is de kans op succesvolle implementatie kleiner.
• De training bestaat uit vier bijeenkomsten van 1 uur.
• Eén medewerker die praktische zaken zoals tijdsbewaking en planning coördineert.

Doelgroep

Deze interventie richt zich op de zorgprofessional en is enkelvoudig. Het betreft een groepsinterventie. Deze interventie is geschikt voor wonen en dagbesteding.

Deze interventie is geschikt bevonden voor begeleiders die werken met volwassen cliënten met een licht verstandelijke beperking (LVB).

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook geschikt is voor ouderen en personen met een matige verstandelijke beperking.

Doel interventie

Deze interventie is effectief bevonden op het leren toepassen van GedragsVeranderingsTechnieken (GVT's) met een online training zodat begeleiders deze kunnen inzetten in de ondersteuning van het leefstijlgedrag van cliënten met LVB.

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook werkzaam is op deze doelen bij de cliënt: mentaal welbevinden, autonomie, functionele mogelijkheden, lichaamssamenstelling (BMI/vetpercentage), plezier/ervaring en afname gedragsproblematiek.

Omschrijving interventie

De training bestaat uit vier bijeenkomsten van 1 uur met een praktische insteek. De training is online en op basis van geleverd materiaal inhoudelijk te volgen zonder trainer. Het wordt geadviseerd om de training te volgen in teamverband. Eén medewerker coördineert de bijeenkomsten met betrekking tot praktische zaken als tijdsbewaking en planning. Tijdens en na de training kunnen de begeleiders aan de slag met de verwerkingsopdrachten in het werk en/of persoonlijk leven. Ook kunnen de verwerkingsopdrachten worden geïntegreerd in de dagelijkse werkzaamheden zodat dit geen extra tijd hoeft te kosten.

Praktische tips

-

Meer informatie

Meer informatie over de interventie staat in de uitgebreide omschrijving. Deze is te vinden in de bijlage.

Meer informatie over de training is hier te vinden: De Krachten Gebundeld - Ondersteunen gezonde leefstijl. Scroll naar de training 'Gedragsverandering richting gezonder leven'. Via de site kun je de bijeenkomsten bekijken en de documenten downloaden die bij de training horen.

De e-learning van De Krachten Gebundeld is niet ontworpen met als doelgroep LVB, maar bevat wel waardevolle informatie die in te zetten is bij deze doelgroep. De e-learning is ook te vinden op de site van De Krachten Gebundeld en is vrij te volgen.

Deze interventie is wetenschappelijk getoetst en effectief bevonden op niveau 'theoretisch onderbouwd'. Dit is niveau 2/4 op de effectladder.

Het artikel waarop deze interventie gebaseerd is staat hieronder:

Willems, M. (2019) Lifestyle change in adults with intellectual disabilities: use and effectiveness of behaviour change techniques. Ridderprint BV, Alblasserdam, The Netherlands. ISBN: 978-94- 034-2140-7.

 

Raamwerk voor een beweegprogramma 'Uit Eigen Beweging'

Deze interventie richt zich op zowel cliënten als begeleiders en bestaat uit meerdere onderdelen.

Dit programma is bedoeld om een individueel afgestemd beweegprogramma op te stellen. Je vormt eerst een beeld van de cliënt en van daaruit beslis je op welke wijze bewegen onderdeel wordt van het dagprogramma. Dit beweegprogramma kun je vervolgens vullen met een interventie uit de ondersteuningszoeker en met andere beweegactiviteiten. Het programma begint met een scholing tijdens een multidisciplinair overleg. Na de scholing is duidelijk aan welk doel wordt gewerkt en kunnen passende beweegactiviteiten geselecteerd worden. In de handleiding van het beweegprogramma, staat een lijst met activiteiten ter inspiratie om het programma te 'vullen'.

Randvoorwaarden

• Het beweegprogramma moet in samenspraak met het team worden opgezet.
• Fysiotherapeuten of bewegingsagogen kunnen ter ondersteuning instructie bieden.
• Materiaal naar behoeven in te vullen.
• Scholing multidisciplinaire team.
• Beweegruimte binnen de Algemeen Dagelijkse Levensverrichtingen (ADL).

Doelgroep

Deze interventie is effectief bevonden op niveau 'theoretisch onderbouwd'. Dit is niveau 2/4 op de effectladder.

Deze interventie richt zich op zowel cliënten als begeleiders en bestaat uit meerdere onderdelen.

Deze interventie kun je gebruiken om een individueel afgestemd beweegprogramma op te stellen. Je vormt eerst een beeld van de cliënt en van daaruit beslis je op welke wijze bewegen onderdeel wordt van het dagprogramma. Dit beweegprogramma kun je vervolgens vullen met andere interventies uit de ondersteuningszoeker of met andere beweegactiviteiten.

Doel interventie

Deze interventie is een beweegprogramma dat gericht is op het structureel en betekenisvol inzetten van beweging voor de persoon in kwestie. Door het beweegprogramma 'Uit Eigen Beweging' wordt de kennis over bewegen voor een persoon inzichtelijk. Daarnaast worden beweegactiviteiten gestuurd vanuit de behoeften en wensen van een persoon, waardoor ze betekenis krijgen voor de persoon. Dit is van groot belang, want alleen dan kunnen mensen met zeer ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen optimaal profiteren van de positieve effecten van bewegen. Dit is de reden dat 'Uit eigen beweging' moet worden ingezet voordat de keuze voor een interventie uit onze ondersteuningszoeker wordt gemaakt. 

De mogelijke doelen van het programma kunnen zijn: plezier, verbeteren van de alertheid, afname obstipatie, doorbloeding, slaap, afname gedragsproblemen, ontspanning, bewegingservaringen, zelfsturing, interactie, balans, spierkracht, behoud of verbeteren van functioneren. Voor al deze doelen staat beschreven welke beweegactiviteiten dan het beste kunnen worden aangeboden.  

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook werkzaam zijn op de doelen hart- en vaat functioneren, kracht, uithoudingsvermogen, balans en het leren van GVT bij cliëntsysteem. 

Omschrijving beweegprogramma

Met het beweegprogramma 'Uit Eigen Beweging' kun je op systematische wijze een individueel afgestemd beweegprogramma opstellen, gebaseerd op verzamelde informatie over bewegen en de mogelijkheden op dit gebied voor een persoon met zeer ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen. Het gaat om informatie over de behoeften en wensen van een persoon, maar ook over wat een organisatie kan bieden.


De informatie op het gebied van bewegen wordt door jou als coördinerend cliënt begeleider verzameld uit het dossier en bij andere deskundigen, zoals de fysiotherapeut of bewegingsagoog en begeleiders van wonen en dagbesteding. Deze informatie is onderdeel van de totale beeldvorming van een persoon en kan worden geïntegreerd in het huidige dossier. Vanuit de beeldvorming bepaal je in samenwerking met de gedragsdeskundige, de fysiotherapeut (of bewegingsagoog) en een verantwoordelijke van wonen en dagbesteding op welke wijze bewegen onderdeel wordt van het dagprogramma van de persoon en stel je rapportagepunten op om de ingezette activiteiten te evalueren. 

Dit beweegprogramma duurt 6 maanden en bestaat uit meer dagelijkse activiteit tijdens ADL en 2 tot 3 extra beweegmomenten per week, gekoppeld aan het doel dat is gesteld voor de persoon in kwestie. We geven je een overzicht van de verschillende stappen binnen dit beweegprogramma en vervolgens gaan we per stap in op wat dit betekent in de praktijk. Verdieping van de stappen staat beschreven in de handleiding. Deze is te vinden in de bijlage. 'Uit Eigen Beweging' bestaat uit vier stappen: 

1. De eerste stap is motorische beeldvorming. Om ondersteuning te kunnen bieden afgestemd op de mogelijkheden en wensen van een persoon heb je veel informatie nodig over de persoon. Dit geldt ook voor de ondersteuning op het gebied van bewegen en motoriek. Je hebt informatie nodig om te weten op welke manier bewegen voor iemand belangrijk kan zijn. Vanuit de motorische beeldvorming heb je de informatie om een beweegplan voor een persoon te kunnen samenstellen.
2. De tweede stap van het programma is het integreren van de beweegmogelijkheden binnen dagelijkse situaties. In dit programma is bewegen onderdeel van de basiszorg, waarbij voldoende bewegen begint bij het benutten van bewegen binnen de dagelijkse situaties.
3. De derde stap is het aanvullen van het basisaanbod met drie tot vijf specifieke beweegactiviteiten per week binnen het dagprogramma ingezet vanuit een aandachtsgebied.
4. In de vierde stap ga je na wat de beweegactiviteiten opleveren voor een persoon door het evalueren van de ingezette ondersteuning op dit gebied.

Praktische tips

-

Meer informatie

Meer informatie over het programma 'Uit eigen beweging' is hier te vinden:
https://aw-emb.nl/onderzoek/uit-eigen-beweging.
Op deze website kun je ook de brochure downloaden van het programma.

De uitgebreide handleiding van het programma is hier te downloaden:
https://aw-emb.nl/media/Handleiding-met-formulieren---beweegprogramma-Uit-eigen-beweging---AW-EMB.pdf

De PowerPoint behorende bij het programma is te vinden in de bijlage.

Deze interventie is wetenschappelijk getoetst en effectief bevonden op niveau 'theoretisch onderbouwd'. Dit is niveau 2/4 op de effectladder.

Het artikel waarop deze interventie gebaseerd is, staat in hoofdstuk 4 van het proefschrift (Van Alphen, 2023):

Van Alphen, H. J. M., Waninge, A. Minnaert, A. E. M. G., & Van der Putten, A. A. J. (2021)

Development and process evaluation of a motor activity program for people with profound intellectual and multiple disabilities. BMC Health Services Research (2021) 21:259