LEEV! - ondersteuningszoeker Bewegen & Voeding
Raamwerk voor een beweegprogramma 'Uit Eigen Beweging'
Deze interventie richt zich op zowel cliënten als begeleiders en bestaat uit meerdere onderdelen.
Dit programma is bedoeld om een individueel afgestemd beweegprogramma op te stellen. Je vormt eerst een beeld van de cliënt en van daaruit beslis je op welke wijze bewegen onderdeel wordt van het dagprogramma. Dit beweegprogramma kun je vervolgens vullen met een interventie uit de ondersteuningszoeker en met andere beweegactiviteiten. Het programma begint met een scholing tijdens een multidisciplinair overleg. Na de scholing is duidelijk aan welk doel wordt gewerkt en kunnen passende beweegactiviteiten geselecteerd worden. In de handleiding van het beweegprogramma, staat een lijst met activiteiten ter inspiratie om het programma te 'vullen'.
Randvoorwaarden
- Het beweegprogramma moet in samenspraak met het team worden opgezet.
- Fysiotherapeuten of bewegingsagogen kunnen ter ondersteuning instructie bieden.
- Materiaal naar behoeven in te vullen.
- Scholing multidisciplinaire team.
- Beweegruimte binnen de Algemeen Dagelijkse Levensverrichtingen (ADL).
Doelgroep
Deze interventie is effectief bevonden op niveau 'theoretisch onderbouwd'. Dit is niveau 2/4 op de effectladder.
Deze interventie richt zich op zowel cliënten als begeleiders en bestaat uit meerdere onderdelen.
Deze interventie kun je gebruiken om een individueel afgestemd beweegprogramma op te stellen. Je vormt eerst een beeld van de cliënt en van daaruit beslis je op welke wijze bewegen onderdeel wordt van het dagprogramma. Dit beweegprogramma kun je vervolgens vullen met andere interventies uit de ondersteuningszoeker of met andere beweegactiviteiten.
Doel interventie
Deze interventie is een beweegprogramma dat gericht is op het structureel en betekenisvol inzetten van beweging voor de persoon in kwestie. Door het beweegprogramma 'Uit Eigen Beweging' wordt de kennis over bewegen voor een persoon inzichtelijk. Daarnaast worden beweegactiviteiten gestuurd vanuit de behoeften en wensen van een persoon, waardoor ze betekenis krijgen voor de persoon. Dit is van groot belang, want alleen dan kunnen mensen met zeer ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen optimaal profiteren van de positieve effecten van bewegen. Dit is de reden dat 'Uit eigen beweging' moet worden ingezet voordat de keuze voor een interventie uit onze ondersteuningszoeker wordt gemaakt.
De mogelijke doelen van het programma kunnen zijn: plezier, verbeteren van de alertheid, afname obstipatie, doorbloeding, slaap, afname gedragsproblemen, ontspanning, bewegingservaringen, zelfsturing, interactie, balans, spierkracht, behoud of verbeteren van functioneren. Voor al deze doelen staat beschreven welke beweegactiviteiten dan het beste kunnen worden aangeboden.
Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook werkzaam zijn op de doelen hart- en vaat functioneren, kracht, uithoudingsvermogen, balans en het leren van GVT bij cliëntsysteem.
Omschrijving beweegprogramma
Met het beweegprogramma 'Uit Eigen Beweging' kun je op systematische wijze een individueel afgestemd beweegprogramma opstellen, gebaseerd op verzamelde informatie over bewegen en de mogelijkheden op dit gebied voor een persoon met zeer ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen. Het gaat om informatie over de behoeften en wensen van een persoon, maar ook over wat een organisatie kan bieden.
De informatie op het gebied van bewegen wordt door jou als coördinerend cliënt begeleider verzameld uit het dossier en bij andere deskundigen, zoals de fysiotherapeut of bewegingsagoog en begeleiders van wonen en dagbesteding. Deze informatie is onderdeel van de totale beeldvorming van een persoon en kan worden geïntegreerd in het huidige dossier. Vanuit de beeldvorming bepaal je in samenwerking met de gedragsdeskundige, de fysiotherapeut (of bewegingsagoog) en een verantwoordelijke van wonen en dagbesteding op welke wijze bewegen onderdeel wordt van het dagprogramma van de persoon en stel je rapportagepunten op om de ingezette activiteiten te evalueren.
Dit beweegprogramma duurt 6 maanden en bestaat uit meer dagelijkse activiteit tijdens ADL en 2 tot 3 extra beweegmomenten per week, gekoppeld aan het doel dat is gesteld voor de persoon in kwestie. We geven je een overzicht van de verschillende stappen binnen dit beweegprogramma en vervolgens gaan we per stap in op wat dit betekent in de praktijk. Verdieping van de stappen staat beschreven in de handleiding. Deze is te vinden in de bijlage. 'Uit Eigen Beweging' bestaat uit vier stappen:
- De eerste stap is motorische beeldvorming. Om ondersteuning te kunnen bieden afgestemd op de mogelijkheden en wensen van een persoon heb je veel informatie nodig over de persoon. Dit geldt ook voor de ondersteuning op het gebied van bewegen en motoriek. Je hebt informatie nodig om te weten op welke manier bewegen voor iemand belangrijk kan zijn. Vanuit de motorische beeldvorming heb je de informatie om een beweegplan voor een persoon te kunnen samenstellen.
- De tweede stap van het programma is het integreren van de beweegmogelijkheden binnen dagelijkse situaties. In dit programma is bewegen onderdeel van de basiszorg, waarbij voldoende bewegen begint bij het benutten van bewegen binnen de dagelijkse situaties.
- De derde stap is het aanvullen van het basisaanbod met drie tot vijf specifieke beweegactiviteiten per week binnen het dagprogramma ingezet vanuit een aandachtsgebied.
- In de vierde stap ga je na wat de beweegactiviteiten opleveren voor een persoon door het evalueren van de ingezette ondersteuning op dit gebied.
Praktische tips
-
Meer informatie
Meer informatie over het programma 'Uit eigen beweging' is hier te vinden:
https://aw-emb.nl/onderzoek/uit-eigen-beweging.
Op deze website kun je ook de brochure downloaden van het programma.
De uitgebreide handleiding van het programma is hier te downloaden:
https://aw-emb.nl/media/Handleiding-met-formulieren---beweegprogramma-Uit-eigen-beweging---AW-EMB.pdf
De PowerPoint behorende bij het programma is te vinden in de bijlage.
Deze interventie is wetenschappelijk getoetst en effectief bevonden op niveau 'theoretisch onderbouwd'. Dit is niveau 2/4 op de effectladder.
Het artikel waarop deze interventie gebaseerd is, staat in hoofdstuk 4 van het proefschrift (Van Alphen, 2023):
Van Alphen, H. J. M., Waninge, A. Minnaert, A. E. M. G., & Van der Putten, A. A. J. (2021)
Development and process evaluation of a motor activity program for people with profound intellectual and multiple disabilities. BMC Health Services Research (2021) 21:259