LEEV! - ondersteunings­zoeker Bewegen & Voeding

Beweeginterventie 'Beweeginterventie Krachtcircuit training'

Deze interventie richt zich op de cliënt en is enkelvoudig.

Randvoorwaarden

• Voorafgaand aan de krachtcircuit training is van belang dat de 8RM van de cliënt bekend is. Meer informatie over het bepalen van de 8RM staat in de bijlage.
• Materiaal: Fitnessapparaten om de volgende oefeningen uit te voeren: arm curl, leg extension, seated row, leg curl, triceps extension en leg press.
• Het is aan te raden om per cliënt een logboek bij te houden waarin de instellingen staan per apparaat. Zie 'meer informatie' voor een voorbeeld.
• Kleine groepen van maximaal zes cliënten.
• Begeleidingsintensiteit: per twee cliënten is er tenminste één fysiotherapeut aanwezig om de juiste techniek en intensiteit te waarborgen.
• Tijdsinvestering fysiotherapeuten (1 op 2): 3 uur, in totaal 36 uur.

Doelgroep

Deze interventie is geschikt bevonden voor volwassenen met een matige verstandelijke beperking.

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook geschikt is voor volwassenen en ouderen met een lichte en ernstige verstandelijke beperking.

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook geschikt is voor personen die motorische, visuele of auditieve beperkingen hebben.

De cliënt volgt het trainingsprogramma waar in kleine groepen van maximaal zes cliënten een krachtcircuit wordt afgelegd. Per twee cliënten is er tenminste één fysiotherapeut aanwezig om de juiste techniek en intensiteit van de krachttraining te waarborgen. Deze interventie is geschikt voor wonen en dagbesteding.

Doel interventie

Deze interventie is effectief bevonden op de doelen functionele mogelijkheden en lichaamssamenstelling (BMI/vetpercentage).

Mogelijk heeft deze interventie ook effect op het verminderen van hart- en vaatziekten en het verbeteren van de conditie.

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook werkzaam is op het doel/de doelen ontspanning, alertheid, obstipatie voorkomen of verhelpen, mentaal welbevinden, autonomie, hart- en vaat functioneren, kracht, uithoudingsvermogen, balans, motorische ontwikkeling, houdingsverbetering, plezier/ervaring en afname gedragsproblematiek.

Omschrijving interventie

Deze interventie duurt 12 weken en bestaat uit 3 sessies van ongeveer één uur per week. Elke trainingssessie begint en eindigt met een warming-up en cooling-down van 5 á 10 minuten waarin rekoefeningen worden uitgevoerd. De krachttraining wordt uitgevoerd op zes apparaten, aangeboden in circuitvorm:

• arm curl,
• leg extension
• seated row
• leg curl
• triceps extension
• leg press

De trainingen vinden plaats in kleine groepen (maximaal 6 cliënten) en wordt begeleid door ervaren fysiotherapeuten om ervoor te zorgen dat de cliënten de juiste techniek en intensiteit gebruikten (ratio: 1 supervisor op 2 cliënten).

Voorafgaande aan het trainingsprogramma vindt er een oefentrainingssessie plaats zodat de cliënten de kans krijgen vertrouwd te raken met de krachtoefeningen en om per apparaat een 8-repetitie-maximum (8RM test) uit te voeren. De trainingsintensiteit van het daaropvolgende krachtprogramma is gebaseerd op de resultaten van de 8RM test. In onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de trainingsintensiteit toeneemt gedurende de 12 weken.

Trainingsparameters Krachtcircuit training:

	Week 1 - 2	Week 3 - 4	Week 5 - 6	Week 7 - 8	Week 9 - 10	Week 11 - 12
Zwaarte*1	40%	45%	50%	55%	60%	65%
Intensiteit*2	2x 10 hh*	2x 10 hh*	2x 8 hh*	2x 8 hh*	2x 6 hh*	2x 6 hh*
Rusttijd tussen sets	90 seconden	90 seconden	90 seconden	90 seconden	90 seconden	90 seconden

 

Zwaarte*1: uitgedrukt als percentage van de 8-repetitie-maximum test (8RM)
Intensiteit*2: aantal series en herhalingen wat per oefening wordt uitgevoerd

Meer informatie over het bepalen van de 8RM staat in de bijlage.

Een voorbeeld van een logboek staat in de bijlage.

Praktische tips

Informatie over de 8RM test: https://doi.org/10.1016/j.jsams.2011.07.002

Meer informatie

Deze interventie is wetenschappelijk getoetst en effectief bevonden op niveau 'indicatief voor effectiviteit'. Dit is niveau 3/4 op de effectladder.

Het artikel waarop deze interventie gebaseerd is, staat hieronder:

Rosety-Rodriguez M, Camacho A, Rosety I, Fornieles G, Rosety MA, Diaz AJ, et al. Resistance circuit training reduced inflammatory cytokines in a cohort of male adults with Down syndrome. Medical Science Monitor: International Medical Journal of Experimental and Clinical Research 2013;19:949

 

Beweeginterventie 'Aerobe lichaamsbeweging'

Deze interventie richt zich op de cliënt en is enkelvoudig.

Randvoorwaarden

• Zorg ervoor dat de maximum hartslag van de cliënt bekend is (aan de hand van een hartslagmeter). Zie hiervoor de bijlage.
• Zorg ervoor dat er een loopband aanwezig is.
• Zorg ervoor dat de cliënt een hartslagmeter draagt.
• Zorg dat er een begeleider aanwezig is tijdens de training.
• Zorg dat een fysiotherapeut de trainingen monitort.

Doelgroep

Deze interventie is geschikt bevonden voor volwassenen met een licht verstandelijke beperking.

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook geschikt is voor volwassenen en ouderen met een matige verstandelijke beperking.

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook geschikt is voor personen die met enige moeite lopen of een visuele of auditieve beperking hebben.

De cliënt volgt het aerobe lichaamsbeweging programma waarbij hij/zij trainingen uitvoert op de loopband samen met een begeleider. De trainingen worden gemonitord door een fysiotherapeut.

Doel interventie

Deze interventie is effectief bevonden op de doelen hart- en vaat functioneren, lichaamssamenstelling (BMI/vetpercentage), ademhaling/zuurstof.

Mogelijk heeft deze interventie ook effect op het verminderen van hart- en vaatziekten en het verbeteren van de conditie.

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook werkzaam is op de doelen ontspanning, alertheid, obstipatie voorkomen of verhelpen, mentaal welbevinden, autonomie, functionele mogelijkheden, uithoudingsvermogen, motorische ontwikkeling, houdingsverbetering, plezier/ervaring en afname gedragsproblematiek.

Omschrijving interventie

Deze interventie duurt 10 weken en bestaat uit drie sessies van één uur per week. De sessie start met een warming-up (10-15 minuten), daaropvolgend loopt de cliënt 30-40 minuten op de loopband waarna de sessie wordt afgesloten met een cooling-down.

Intensiteit. Tijdens de 30-40 minuten durende oefening op de loopband, is de intensiteit 55-65% van de cliënt zijn piekhartslag (HFmax) bij de start van de interventie (eerste sessie). In het artikel is niet gespecificeerd hoe de intensiteit wordt verhoogd (door helling of de loopsnelheid te verhogen). Elke twee weken neemt de intensiteit met 2,5% van de maximale hartslag toe. Voor het bepalen van de maximale hartslag (HFmax): zie de bijlage.

Duur. De oefening op de loopband duurt bij de start van de interventie (eerste sessie) 30 minuten. Elke twee weken neemt de duur met 2,5 minuten toe.

 

Meer informatie

Deze interventie is wetenschappelijk getoetst en effectief bevonden op niveau 'indicatief voor effectiviteit'. Dit is niveau 3/4 op de effectladder.

Het artikel waarop deze interventie gebaseerd is, staat hieronder:

Ordóñez, F. J., Rosety, M. Á., Laguna‐Camacho, A., Rosety, I., Díaz, A., Fornieles, G., García, N., & Rosety-Rodriguez, M. (2013). Aerobic training improved low‐grade inflammation in obese women with intellectual disability. Journal Of Intellectual Disability Research, 58(6), 583-590. https://doi.org/10.1111/jir.12056

 

Beweeginterventie en Cursus 'Beweegprogramma en Educatieprogramma GOUD'

Deze interventie richt zich richt op zowel cliënten als zorgprofessionals en bestaat uit meerdere onderdelen; een beweegprogramma en een educatieprogramma.

Randvoorwaarden

• Eén bewegingsagoog en één activiteitenbegeleider op 8-10 cliënten die 3x per week een uur (inclusief voorbereidingstijd) beschikbaar zijn.
• De beweegactiviteiten vinden bij voorkeur plaats in een gymzaal, maar kunnen ook in een ruim lokaal op het dagcentrum worden uitgevoerd: pas de activiteiten aan op locatie.
• Materialen: in de handleiding zit een materialenlijst. Het is niet nodig om alle genoemde materialen ook daadwerkelijk aan te schaffen om het beweegprogramma te kunnen uitvoeren. Kijk goed naar voor jouw doelgroep geschikte activiteiten en/of eventuele alternatief te gebruiken materialen.
• Activiteitenbegeleiders die het educatieprogramma gaan geven worden geadviseerd om eerst een training te volgen, deze is specifiek ontwikkeld bij het educatieprogramma.

Doelgroep

Deze interventie is geschikt bevonden voor volwassenen van 40 jaar of ouder met een lichte tot matige verstandelijke beperking die in staat zijn om deel te nemen aan groepsactiviteiten. Het educatieprogramma is groepsgewijs, het beweegpogramma kan als groepsinterventie of als individuele interventie met een begeleider ingezet worden. Deze interventie is geschikt voor wonen en dagbesteding.

Cliënten met een ernstigere verstandelijke beperking, met dementie, of cliënten die volledig rolstoelafhankelijk zijn geen onderdeel geweest van het onderzoek naar het beweegprogramma. Waarschijnlijk is voor deze mensen een aangepast programma nodig.

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook geschikt is volwassenen en voor personen die slechtziend of slechthorend zijn.

Doel interventie

Deze interventie is effectief bevonden op de doelen hart- en vaatfunctioneren, kracht, plezier/ervaring en het verhogen van de fysieke activiteit.

Het doel van het beweegprogramma is om de oudere cliënt structureel in beweging te krijgen en te houden en daarmee de fysieke en mentale gezondheid te verbeteren. Het educatieprogramma is een cursus ter bevordering van de kennis over bewegen en voeding en de positieve effecten hiervan op de gezondheid en het welbevinden. Van het programma "Beweeg- en Educatieprogramma GOUD" is bewezen dat deze de hoeveelheid bewegen van cliënten verbeterd en daarbij ook de spierkracht, bloeddruk, cholesterolniveau en het denkvermogen verbeterd. Daarnaast waren de cliënten en de programmabegeleiders enthousiast over het programma.

Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook werkzaam is op de doelen ontspanning, alertheid, obstipatie voorkomen of verhelpen, mentaal welbevinden, autonomie, functionele mogelijkheden, uithoudingsvermogen, balans, lichaamssamenstelling (BMI/vetpercentage), motorische ontwikkeling, houdingsverbetering en afname gedragsproblematiek.

Omschrijving interventie

Het beweegprogramma is een programma met oefeningen die spierkracht, uithoudingsvermogen, balans en flexibiliteit aanspreken. De oefeningen moeten haalbaar zijn voor elke cliënt, daarom is er keuze uit 19 oefeningen voor uithoudingsvermogen, 22 voor kracht, 20 voor balans en 5 voor flexibiliteit. De bewegingsagoog bekijkt welke het meeste geschikt zijn voor de cliënten. Het beweegprogramma zoals onderzocht duurt 8 maanden en bestaat uit minimaal 3 sessies per week. Echter kan het programma structureel door lopen. Bij aanvang van het programma duurt een sessie 15 tot 20 minuten. Gradueel worden de sessies uitgebouwd tot 45 minuten, waarbij 3x per week oefeningen voor het uithoudingsvermogen worden gedaan, 2x per week balansoefeningen, 2x per week krachtoefeningen en 3x per week flexibiliteitoefeningen. Het beweegprogramma wordt in groepen van 8-10 deelnemers gegeven.

In het educatieprogramma leren cliënten over de positieve effecten van bewegen en voeding op de gezondheid en het welbevinden. Ervaringen over bewegen worden uitgewisseld met elkaar. De belemmerende gedachten over de reactie van het lichaam op bewegen (zoals een verhoogde hartslag en transpireren) worden gecombineerd met informatie over normale lichamelijke reacties. De cursus bestaat uit 10 thema's die gedurende 8 maanden besproken worden. De educatielessen komen 1 à 2 keer per week aan bod in sessies van 45 minuten.

Het beweegprogramma wordt begeleid door een bewegingsagoog eventueel in samenwerking met een activiteitenbegeleider. Het educatieprogramma wordt uitgevoerd door activiteitenbegeleiders. Het is van belang dat de begeleiders werkervaring hebben met mensen met een verstandelijke beperking.

Aandachtspunt: het beweegprogramma en educatieprogramma zijn los van elkaar in te zetten. Belangrijk is wel om hierbij in gedachten te houden dat de effectiviteit van het programma alleen is onderzocht voor de combinatie van het beweeg- en educatieprogramma.

Praktische tips

-

Meer informatie

Het "Beweeg- en Educatieprogramma GOUD" is als geheel wetenschappelijk getoetst en effectief bevonden op niveau 'causaal'. Dit is niveau 4/4 op de effectladder.

Het hele beweeg- en educatieprogramma GOUD is te vinden op de site van het Kennisplein Gehandicaptensector: https://www.kennispleingehandicaptensector.nl/tips-tools/tools/beweeg-en-educatieprogramma. Alles is gratis toegankelijk.

De achtergrond en randvoorwaarden voor het uitvoeren van het beweegprogramma zijn hier te vinden: https://www.kennispleingehandicaptensector.nl/tips-tools/tools/beweegprogramma-bewegen-om-fit-te-blijven.

De achtergrond en randvoorwaarden voor het uitvoeren van het educatieprogramma zijn hier te vinden: https://www.kennispleingehandicaptensector.nl/tips-tools/tools/educatieprogramma-bewegen-om-fit-te-blijven

Het artikel over het onderzoek naar dit programma staat hieronder:

van Schijndel‐Speet M, Evenhuis HM, van Wijck R, Van Montfort K, Echteld M. A structured physical activity and fitness programme for older adults with intellectual disabilities: Results of a cluster‐randomised clinical trial. Journal of Intellectual Disability Research 2017;61:16-29.