LEEV! - ondersteuningszoeker Bewegen & Voeding
Beweeginterventie en Cursus 'Beweegprogramma en Educatieprogramma GOUD'
Deze interventie richt zich richt op zowel cliënten als zorgprofessionals en bestaat uit meerdere onderdelen; een beweegprogramma en een educatieprogramma.
Randvoorwaarden
- Eén bewegingsagoog en één activiteitenbegeleider op 8-10 cliënten die 3x per week een uur (inclusief voorbereidingstijd) beschikbaar zijn.
- De beweegactiviteiten vinden bij voorkeur plaats in een gymzaal, maar kunnen ook in een ruim lokaal op het dagcentrum worden uitgevoerd: pas de activiteiten aan op locatie.
- Materialen: in de handleiding zit een materialenlijst. Het is niet nodig om alle genoemde materialen ook daadwerkelijk aan te schaffen om het beweegprogramma te kunnen uitvoeren. Kijk goed naar voor jouw doelgroep geschikte activiteiten en/of eventuele alternatief te gebruiken materialen.
- Activiteitenbegeleiders die het educatieprogramma gaan geven worden geadviseerd om eerst een training te volgen, deze is specifiek ontwikkeld bij het educatieprogramma.
Doelgroep
Deze interventie is geschikt bevonden voor volwassenen van 40 jaar of ouder met een lichte tot matige verstandelijke beperking die in staat zijn om deel te nemen aan groepsactiviteiten. Het educatieprogramma is groepsgewijs, het beweegpogramma kan als groepsinterventie of als individuele interventie met een begeleider ingezet worden. Deze interventie is geschikt voor wonen en dagbesteding.
Cliënten met een ernstigere verstandelijke beperking, met dementie, of cliënten die volledig rolstoelafhankelijk zijn geen onderdeel geweest van het onderzoek naar het beweegprogramma. Waarschijnlijk is voor deze mensen een aangepast programma nodig.
Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook geschikt is volwassenen en voor personen die slechtziend of slechthorend zijn.
Doel interventie
Deze interventie is effectief bevonden op de doelen hart- en vaatfunctioneren, kracht, plezier/ervaring en het verhogen van de fysieke activiteit.
Het doel van het beweegprogramma is om de oudere cliënt structureel in beweging te krijgen en te houden en daarmee de fysieke en mentale gezondheid te verbeteren. Het educatieprogramma is een cursus ter bevordering van de kennis over bewegen en voeding en de positieve effecten hiervan op de gezondheid en het welbevinden. Van het programma "Beweeg- en Educatieprogramma GOUD" is bewezen dat deze de hoeveelheid bewegen van cliënten verbeterd en daarbij ook de spierkracht, bloeddruk, cholesterolniveau en het denkvermogen verbeterd. Daarnaast waren de cliënten en de programmabegeleiders enthousiast over het programma.
Het expertpanel geeft aan dat deze interventie mogelijk ook werkzaam is op de doelen ontspanning, alertheid, obstipatie voorkomen of verhelpen, mentaal welbevinden, autonomie, functionele mogelijkheden, uithoudingsvermogen, balans, lichaamssamenstelling (BMI/vetpercentage), motorische ontwikkeling, houdingsverbetering en afname gedragsproblematiek.
Omschrijving interventie
Het beweegprogramma is een programma met oefeningen die spierkracht, uithoudingsvermogen, balans en flexibiliteit aanspreken. De oefeningen moeten haalbaar zijn voor elke cliënt, daarom is er keuze uit 19 oefeningen voor uithoudingsvermogen, 22 voor kracht, 20 voor balans en 5 voor flexibiliteit. De bewegingsagoog bekijkt welke het meeste geschikt zijn voor de cliënten. Het beweegprogramma zoals onderzocht duurt 8 maanden en bestaat uit minimaal 3 sessies per week. Echter kan het programma structureel door lopen. Bij aanvang van het programma duurt een sessie 15 tot 20 minuten. Gradueel worden de sessies uitgebouwd tot 45 minuten, waarbij 3x per week oefeningen voor het uithoudingsvermogen worden gedaan, 2x per week balansoefeningen, 2x per week krachtoefeningen en 3x per week flexibiliteitoefeningen. Het beweegprogramma wordt in groepen van 8-10 deelnemers gegeven.
In het educatieprogramma leren cliënten over de positieve effecten van bewegen en voeding op de gezondheid en het welbevinden. Ervaringen over bewegen worden uitgewisseld met elkaar. De belemmerende gedachten over de reactie van het lichaam op bewegen (zoals een verhoogde hartslag en transpireren) worden gecombineerd met informatie over normale lichamelijke reacties. De cursus bestaat uit 10 thema's die gedurende 8 maanden besproken worden. De educatielessen komen 1 à 2 keer per week aan bod in sessies van 45 minuten.
Het beweegprogramma wordt begeleid door een bewegingsagoog eventueel in samenwerking met een activiteitenbegeleider. Het educatieprogramma wordt uitgevoerd door activiteitenbegeleiders. Het is van belang dat de begeleiders werkervaring hebben met mensen met een verstandelijke beperking.
Aandachtspunt: het beweegprogramma en educatieprogramma zijn los van elkaar in te zetten. Belangrijk is wel om hierbij in gedachten te houden dat de effectiviteit van het programma alleen is onderzocht voor de combinatie van het beweeg- en educatieprogramma.
Praktische tips
-
Meer informatie
Het "Beweeg- en Educatieprogramma GOUD" is als geheel wetenschappelijk getoetst en effectief bevonden op niveau 'causaal'. Dit is niveau 4/4 op de effectladder.
Het hele beweeg- en educatieprogramma GOUD is te vinden op de site van het Kennisplein Gehandicaptensector: https://www.kennispleingehandicaptensector.nl/tips-tools/tools/beweeg-en-educatieprogramma. Alles is gratis toegankelijk.
De achtergrond en randvoorwaarden voor het uitvoeren van het beweegprogramma zijn hier te vinden: https://www.kennispleingehandicaptensector.nl/tips-tools/tools/beweegprogramma-bewegen-om-fit-te-blijven.
De achtergrond en randvoorwaarden voor het uitvoeren van het educatieprogramma zijn hier te vinden: https://www.kennispleingehandicaptensector.nl/tips-tools/tools/educatieprogramma-bewegen-om-fit-te-blijven
Het artikel over het onderzoek naar dit programma staat hieronder:
van Schijndel‐Speet M, Evenhuis HM, van Wijck R, Van Montfort K, Echteld M. A structured physical activity and fitness programme for older adults with intellectual disabilities: Results of a cluster‐randomised clinical trial. Journal of Intellectual Disability Research 2017;61:16-29.